امروز با معرفی وکیل قصور پزشکی و نحوه رسیدگی به شکایات همراه شما هستیم.

در جهان، سه درصد از خدمات درمانی منتهی به طرح شکایت می شود.

در کشور ما هم شکایات مربوط به ادعای قصور پزشکی بخشی از مراجعات محاکم قضایی، سازمان نظام پزشکی و سازمان پزشکی قانونی کشور را به خود اختصاص می‌دهند.

در این مقاله به بررسی قصور پزشکی از دیدگاه پزشکان می‌پردازیم.

نکات مهم قصور پزشکی و نحوه رسیدگی به شکایات

قصور پزشکی چیست؟

اگر از ما به عنوان پزشک معالج شکایت شد چگونه از خود دفاع کنیم؟

چه مجازاتی برای قصور پزشکی وجود دارد؟

فرایند رسیدگی کیفری و انتظامی جرایم پزشکی به چه ترتیب است؟

انواع کمیسیون‌های پزشکی

۱-کمیسیون‌های تخصصی نظام پزشکی

۲- کمیسیون‌های تخصصی پزشکی قانونی

۳-کارشناس رسمی دادگستری در امور پزشکی

۴- هیئت های انتظامی نظام‌ پزشکی

قصور پزشکی چیست؟

عبارت است از تمامی نقایص رفتار حرفه ای پزشکان و کادر درمانی که به شرح زیر تقسیم بندی می گردد:

الف- قصور سهل انگاری پزشکی: که عبارت است از کوتاهی در استاندارد مراقبتهای پزشکی که تیم پزشکی باید در امر درمان بیماران به عمل آورد.

ب- سوء رفتار حرفه ای یعنی عدم رعایت اصول رفتار حرفه ای پزشکی، مانند سوء رفتار با بیماران

یا انجام اعمال خلاف عفت پزشکی.

مبنای دعوی قصور پزشکی

مبنای دعوی قصور پزشکی و پیراپزشکی این است که بیمار متعاقب کوتاهی در استاندارد مراقبتهای درمانی ارایه شده، آسیب ببیند.

به عبارت دیگر، این مراقبت‌ها یا کافی نبوده و یا مطلوب نبوده است.

اگر بیمار بتواند این کوتاهی در استاندارد مراقبت‌های درمانی را اثبات نماید کادر درمانی متضمن پرداخت خسارت مالی به بیمار و نیز بازخواست مراجع ذیصالح و گاهی مجازات‌های دیگری علاوه بر مجازات مالی است.

سه لازم برای وقوع قصور شرط قصور

برای اعمال لفظ قصور پزشکی وجود سه شرط الزامی است:

۱-کادردرمانی وظیفه درمان یا مراقبت بیمار را به عهده داشته باشد.

۲-در انجام این وظیفه تخطی شده باشد (ترک فعل لا یا انجام فعل ممنوعه)

۳-تخطی از این وظیفه موجب آسیب جسمی یا روانی به بیمار شده باشد.

تامین دلیل در شکایت علیه پزشک به چه شکل صورت می‌گیرد؟

این بیمار است که باید با ارایه مدارک محکم، تحقق این سه شرط را اثبات نماید و اگر بیمار نتواند وجود این سه شرط را در کنار هم اثبات کند نباید بتواند کادر درمانی را متهم به قصور پزشکی کند.

البته متأسفانه در وضعیت فعلی رسیدگی به شکایات پزشکی و در طی طرح شکایت از کادر درمانی، کادر درمانی به صورت جدّی درگیر پرونده مذکور خواهند شد و باید در اثبات بیگناهی خود بکوشند.

این در حالی است که در ماده ۱۹۷ قانون مدنی نیز صراحتاً به این امر اشاره شده است که: اصل بر برائت است.

بنابراین اگر کسی مدعی حق یا دینی بر دیگری باشد باید آنرا اثبات کند.

تعهد پزشک به وسیله

تقریباً در تمامی سیستمهای قضایی دنیا، تعهد پزشک و کادر درمانی نسبت به درمانِ بیماران از مصادیق تعهد به وسیله است.

در صورت اثبات تقصیر کادر درمانی، مسیولیت ایشان تحقق می یابد.

طبق قواعد حقوقی، بیمار یا اولیای او باید تقصیر کادر درمانی را ثابت کنند تا درمانگران ضامن خسارت شوند.

یعنی تا قصور کادر درمانی توسط بیمار یا اولیای وی به اثبات نرسد ایشان ضامن نخواهند بود.

کمیسیون‌های پزشکی در ایران

در چنین حالتی در امر شکایات پزشکی، قانوناً کادر درمانی نباید وظیفه و مسئولیتی برای اثبات بی گناهی خود داشته باشد.

بلکه این بیمار و اولیای وی هستند که باید تقصیر پزشک یا کادر درمانی را اثبات نمایند.

ولی عمال و حداقل تا مرحله رسیدگی و اظهار نظر کارشناسی در کمیسیون‌های پزشکی می‌بینیم که کادر درمانی تا حدود زیادی مسئول اثبات بیگناهی خود  است و باید در کمیسیون‌های پزشکی از خود دفاع نمایند.

مسلماً عدم حضور ایشان در این کمیسیون‌ها و یا عدم پاسخ به سولات طرح شده از جانب کمیسیون می‌تواند باعث محکومیت ایشان گردد.

قصور یا عارضه؟

لازم به ذکر است بسیاری از این زیانهای منجر به شکایت، جزء عوارض شناخته شده درمان است و نه ناشی از قصور پزشک یا کادر درمانی

درمان استاندارد

نکته بسیار مهم دیگری که باید به آن اشاره نمود این است که تمامی بیماران حق دارند از پزشک معالج و سایر کادر درمانی خود انتظار یک درمان استاندارد را داشته باشند.

تعریف درمان استاندارد به سطحی از درمان اطلاق می گردد که از پزشکانی با همان میزان از تخصص و تجربه که از لحاظ علمی و آموزشی شرایط مشابهی دارند قابل انتظار است.

ولی این امر به این معنی نمی باشد که پزشکان و کادر درمانی باید نتیجه درمانی رضایت بخش و قطعی را برای بیماران تضمین نمایند .

عدم نتیجه گیری مطلوب در درمان

دخالت عوامل متعدد از جمله عوامل فیزیولوژیک و پاتولوژیک می‌توانند در نتیجه نهایی درمان بیمار اختلال ایجاد نماید. بنابراین، عدم نتیجه گیری مطلوب در درمان یک بیمار ضرورتاً به معنی قصور کادر درمانی نیست.

تقسیم بندی انواع قصور

به طور کلی می توان قصور پزشکی را به چهار نوع کلی تقسیم نمودکه این چهار نوع عبارتند از:

۱-بی مبالاتی

۲-بی احتیاطی

۳-عدم مهارت

۴-عدم رعایت نظامات دولتی

تقصیر اعم از بی احتیاطی و بی مبالاتی است.

مسامحه، غفلت، عدم مهارت و عدم رعایت نظامات دولتی و مانند آنها، حسب مورد، از مصادیق بی احتیاطی یا بی مباالتی محسوب می شود. (ق م ا مصوب ۱۳۹۲)

بررسی انواع قصور از دید پزشکی

۱-بی مبالاتی

بی مبالاتی عبارت است از عدم انجام کارِلازم؛ یعنی کاری که باید انجام می شده ولی به دلیل غفلت و بی توجهی انجام نشده است.

مثال:

۱-عدم انجام مشاوره های ضروری قبل از عمل یا عدم توجه به نتایج آنها

۲-عدم مراقبت لازم از بیمار جراحی شده تا هوشیاری کافی

۳-عدم ارسال نمونه‌های لازم به پاتولوژی

۴-عدم انجام پیگیری و مراقبتهای الزم بعد از جراحی

۵-عدم توصیه های الزم به بیمار در زمان ترخیص

۲-بی احتیاطی

عبارت است از انجام فعلی که در اثر سهل انگاری، منجر به بروز عارضه ای در بیمار می شود. به بیان دیگر بی احتیاطی عبارت است از انجام کاری که نباید انجام شود که این امر می تواند ناشی از عدم توجه کافی، اشتباه و یا زیاده روی باشد.

مثال:

قطع عصب یا عروق در جراحی

بستن اشتباهی حالب در حین هیسترکتومی

اعزام بیمار به سایر بخش‌ها یا مراکز خارج از بیمارستان بدون همراهی کادر مجرب و مجهز ماندن گاز و …. در شکم بیمار بدنبال عمل جراحی

۳-عدم مهارت

سومین نوع قصورپزشکی، عدم مهارت است که شامل مواردی می باشد که پزشک و سایر کادر درمانی تبحّر علمی و فنی لازم برای انجام آن کاربخصوص را نداشته و از تخصص لازم یا تجربه کافی یا احاطه علمی ضروری برای انجام اقدامات درمانی یا جراحی مورد نظر بهره مند نباشند.

به عبارت دیگر عدم مهارت ممکن است علمی یا عملی باشد.

برای مثال: می توان به عدم توانایی پزشک در کنترل خونریزی، بکارگیری تکنیک نادرست در جراحی و … اشاره نمود.

۴-عدم رعایت نظامات دولتی

منظور از نظامات دولتی، نظامات خاص مربوط به صاحبان حرفه‌های پزشکی و رشته های وابسته است.

این نظاماتِ خاص شامل قوانین و آیین نامه های نظام پزشکی و دستورالعمل‌های وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و بخشنامه های مراکز علمی و درمانی و هرگونه قانون، مصوبه،

آئین‌نامه، بخشنامه و دستورالعمل هایی که از طرف قانونگذار یا مقامات صلاحیتدار در امور پزشکی وضع گردیده اند، می‌باشد که عمل نکردن به هر کدام از موارد مذکور را عدم رعایت نظامات دولتی می نامند.

مثال‌هایی از عدم رعایت نظامات دولتی

الف- عدم پذیرش بیماران اورژانسی

ب- تجویز داروهای ممنوعه

پ- افشای اسرار بیماران (به جز در مواردی که به موجب قانون کادر درمانی موظف به افشاء راز بیمارباشد(

ت- تحمیل مخارج غیر ضروری به بیمار

ث- ایجاد رعب و هراس در بیمار با تشریح غیر واقعی وخامت بیماری

ج- تبلیغات گمراه کننده درامر خدمات پزشکی

ح- ارجاع بیمار از بخش دولتی به خصوصی

شرایط عدم مجازات

ماده ۱۵۸ – علاوه بر موارد مذکور در مواد قبل، ارتکاب رفتاری که طبق قانون جرم محسوب می شود، در موارد زیر قابل مجازات نیست:

هر نوع عمل جراحی یا طبی مشروع که با رضایت شخص یا اولیاء یا سرپرستان یا نمایندگان قانونی وی و رعایت موازین فنی و علمی و نظامات دولتی انجام می شود. در موارد فوری أخذ رضایت ضروری نیست.

مفهوم اصول و موازین پزشکی

مبنای تشخیص رعایت یا عدم رعایت اصول و موازین علمی و فنّی در حرفه پزشکی، عُرف جامعه پزشکی (مبانی علمی مورد قبول جامعه پزشکی)است.

به عبارت دیگر آیا خدمات ارایه شده از مبانی علمی و مهارت‌های عملی مورد قبول پزشکان همان رشته تخصصی برخوردار بوده یا خیر؟

آیا حداقل استانداردهای ضروری در ارائه خدمات رعایت شده یا خیر؟

مبانی دعوی قصور پزشکی

مبنای دعوی قصور پزشکی این است که بیمار متعاقب کوتاهی در استاندارد مراقبتهای پزشکی (تشخیصی و درمانی) ارائه شده آسیب ببیند ، این مراقبتها یا کافی نبوده و یا مطلوب نبوده است و اگر بیمار بتواند این کوتاهی در استاندارد مراقبتهای درمانی را اثبات نماید، پزشک (کادر معالج) متضمن پرداخت خسارت مالی به بیمار خواهد بود.

مبنای تشخیص، عُرف جامعه پزشکی (مبانی علمی مورد قبول جامعه پزشکی) خواهد بود.

آیا نتایج حاصله در اثر تقصیر پزشک (کادر معالج) ایجاد شده؟

ماده ۵۲۹ -در کلیه مواردی که تقصیر موجب ضمان مدنی یا کیفری است، دادگاه موظف است استناد نتیجه حاصله به تقصیر مرتکب را احراز نماید.

دامنه و گستردگی مسئولیت پزشکان

در برخی رشته های تخصصی نظیر رشته زنان و زایمان دامنه مسئولیت طبیب بالاتر از سایر رشته های تخصصی است چون در این رشته پزشک حداقل با دو نفر (مادر و جنین)مواجه است.

بعلاوه ، در مواردی که نوزاد آسیب می بیند ممکن است نقص عضوی های دایمی و مادام العمر باعث تحمیل خسارات هنگفت مادی و معنوی به خانواده شود و در صورت احراز قصور پزشکی غرامت معادل چندین دیه بر عهده کادر معالج قرار گیرد.

بروز موارد مشابهی از شکایات در مشاوره های ژنتیک برای باروری و نیز بررسیهای غربالگری مراحل ابتدایی بارداری نیز قابل تصور است.

علل شایع قصور پزشکی

شایعترین موارد بالینی که موجب شکایت می‌شوند:

ندادن توضیحات کافی به بیمار و خانواده یا بستگان او در مورد بیماری و پروسه درمانی و نتایج و عوارض محتمل و قابل انتظار (نگرفتن رضایت نامه آگاهانه(

عدم موفقیت در به حداقل رسانیدن ریسک یا مقدار عوارض

عدم مقابله صحیح با عارضه حاصله

عدم توفیق در ارائه مراقبتهای اورژانسی بموقع و صحیح

عدم مستندسازی رکوردهای پزشکی

عدم استفاده مناسب و بموقع از مشاوره های پزشکی

عدم توانایی ایجاد هماهنگی در مراقبتهای مورد نیاز بیمار

استراتژی کاهش خطاهای پزشکی و پیشگیری از شکایات

برقراری ارتباط مناسب با بیمار و خانواده همراهان وی، دادن اطلاعات واقعی به آنها، پرهیز از ایجاد انتظارات غیرممکن در بیمار و همراهان

مرور دقیق اطلاعات بالینی شرح حال، معاینه فیزیکی، یافته های آزمایشگاهی، تصویر برداری و انتخاب مشاور و استفاده مناسب از مشاوره های پزشکی

مستند سازی دقیق و کامل پرونده پزشکی

استفاده از ظرفیت مشاوره متخصصان پزشکی قانونی بیمارستان‌ها

مجازات قصور پزشکی

مستفاد از مواد ۱۵۸ و ۴۹۵ تا ۴۹۷ قانون مجازات اسلامی:

پزشک (کادر معالج) در صورت عدم رعایت موازین علمی و فنّی ضامن دیه است.

ماده ۶۱۶ قانون مجازات اسلامی بخش تعزیرات

در صورتی که قتل غیرعمد به واسطه ی بی احتیاطی یا بی مباالتی یا اقدام به امری که مرتکب در آن مهارت نداشته است یا به سبب عدم رعایت نظامات واقع شود مسبب به حبس از یک تا سه سال و نیز به پرداخت دیه در صورت مطالبه از ناحیه اولیای دم محکوم خواهد شد مگر این که خطای محض باشد.

بیمه مسئولیت حرفه‌ای پزشکان

فقط پوشش ضمانت مالی (دیات)

محدویت زمانی (چهار ساله برای پزشکان و سه ساله برای پیراپزشکان)برای پوشش مسئولیت توسط بیمه

عدم اجباری بودن پذیرش بیمه‌نامه مسئولیت بعنوان وثیقه

مراجع ذی‌صلاح جهت رسیدگی به قصور پزشکی

الف( مراجع قضایی )محاکم دادگستری

ب( مراجع انتظامی صنفی )سازمان نظام پزشکی

جرایم غیرقصور ممکن است در صلاحیت دادگاه‌های انقلاب قرار گیرد ولی قصور پزشکی در صلاحیت دادسراها ودادگاه‌های عمومی است که در برخی شهرستان‌ها شعب ویژه‌ای از آنها تحت عنوان شعبه رسیدگی به جرائم پزشکی و دارویی تاسیس شده است.

وکیل متخصص جرایم پزشکی ، وکیل قصور پزشکی و نحوه رسیدگی به شکایات

قبول وکالت در پرونده جرایم پزشکی

مشاوره تلفنی و حضوری با وکیل پایه یک دادگستری

و مشاوره آنلاین با وکیل پایه یک دادگستری ، توسط وکلای متخصص امکان پذیر است.

موسسه حقوقی مهر پارسیان تحت نظر دفتر وکالت محمدرضا مهری و مسعود تیموری هیچ شعبه دیگری در تهران ندارد.

تبلیغات دفتر وکیل همکار موسسه حقوقی مهر پارسیان مورد تایید این دفتر نیست.

جهت هماهنگی از روزهای شنبه تا چهارشنبه ساعت۹ الی ۱۹ و روزهای پنجشنبه از ساعت ۹ الی ۱۵ با دفتر وکالت محمدرضا مهری و مسعود تیموری وکلای پایه یک دادگستری و مشاور حقوقی تماس بگیرید.

شماره تلفن دفتر وکیل قصور پزشکی

۰۲۱-۸۸۶۶۳۹۲۵  

۰۲۱-۸۸۶۶۳۹۲۶

۰۲۱-۸۸۶۶۳۹۲۷

۰۲۱-۸۸۶۶۳۶۲۸

۰۲۱-۸۸۷۹۹۵۶۲

۰۲۱-۸۸۷۹۵۴۰۸

۰۲۱-۸۸۷۹۶۱۴۳

شماره همراه وکیل قصور پزشکی و جرایم پزشکی

۰۹۱۲۰۰۶۷۶۶۱

۰۹۱۲۰۰۶۷۶۶۲

۰۹۱۲۰۰۶۷۶۶۳

۰۹۱۲۰۰۶۷۶۶۴

۰۹۱۲۰۰۶۷۶۶۵

۰۹۱۲۰۰۶۷۶۶۹

تماس آنلاین در تمامی ساعات شبانه روز با دفتر حقوقی محمدرضا مهری از طریق شماره موبایل های اعلامی امکان پذیر است.

گروه وکلای رسمی مهر پارسیان

مشاوره حقوقی تلفنیمشاوره حقوقی حضوریمقالات کیفری

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

گروه وکلای مهر| وکیل پایه یک دادگستری | 02188663925